CÂY THỐ NHI PHONG LÁ RỘNG

Thố nhi phong lá rộng, Ánh lệ lá rộng, Ánh lệ ba hoa - Ainsliaea latifolia (D. Don) Sch. - Bip. (A. pteropoda DC.), thuộc họ Cúc - Asteraceae.

Mô tả: Cây thảo sống lâu năm, cao 30-50cm. Lá chụm ở gốc, có lông; cuống dài; phiến xoan thon, dài 4-7cm, rộng 3-4cm. Bông mang hoa đầu mọc từng 1-3 mỗi điểm; hoa đầu 3 hoa thường ngậm, lá bắc nhiều hàng. Quả bế dầy lông phún, 5 cạnh, lông mào vàng vàng.

Ra hoa tháng 1-3.

Bộ phận dùng: Toàn cây - Herba Ainsliaeae Latifoliae, thường có tên là Đảo xích tán.

Nơi sống và thu hái: Loài của Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, Nêpan, Butan. Ở nước ta, cây mọc ven rừng, dọc đường đi vùng đồi cỏ, dưới tán rừng, núi cao Tam đảo, Đà lạt.

Tính vị, tác dụng: Vị cay, hơi đắng, tính ấm; có tác dụng chỉ huyết, sinh cơ, khư phong tán hàn, chỉ khái chỉ lỵ.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: ở Trung Quốc, người ta dùng cây trị dao chém, ho do phong hàn, viêm ruột, lỵ. Liều dùng 8-20g, sắc nước uống. Thô Thô, Cây thô- Saraca declinata (Jack) Miq. (Jonesia declinata Jack. S. biglandulosa Pierre), thuộc họ Ðậu -Fabaceae.

Mô tả: Cây gỗ cao tới 10m. Lá có cuống dài 15-50cm, mang 3-7 cặp lá chét hình trái xoan, bầu dục hay ngọn giáo; dài 8-30cm, rộng 2-8cm, nhọn thành đuôi hay tròn ở đầu, thành góc hay tròn ở gốc, nhẵn, với 8-10 cặp gân cong hình cung; cuống lá chét dài 3-12mm. Ngù hoa đặc hay thưa có đường kính 10-12cm. Hoa có cuống dài 20-35mm, ở góc có các lá bắc con màu tía; đài 4; nhị thường là 4; bầu có cuống, chứa 6-9 noãn. Quả dài 10-30cm, rộng 3-6 cm, trên cuống dài 1,5-2cm, thon lại và kéo dài ra thành mỏ ở đỉnh; hạt dẹp, thuôn.

Ra hoa tháng 1-5, có quả tháng 8.

Bộ phận dùng: Lá - Folium Saracae Declinatae.

Nơi sống và thu hái: Loài phân bố ở Mianma, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, Malaixia và Inđônêxia. Ở nước ta cây mọc trong các rừng rậm, bìa rừng, dọc các sông suối từ Lai Châu qua Quảng Nam - Ðà Nẵng tới Khánh Hoà. Cũng thường được dùng làm cây cảnh ở các thành phố.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: ở Campuchia, người ta dùng lá non làm rau ăn sống; nước sắc lá dùng trị sốt.