CÂY TRANG NAM

Trang nam, Cốp Pitard - Kopsia pitardii Merr. (K. cochinchinensis auct. non Kuntze, K. officinalis Tsiang et P. T. Li), thuộc họ Trúc đào - Apocynaceae.

Mô tả: Cây gỗ cao 6-12m, có nhánh non rất dẹp, khía dọc, mảnh, rồi tròn. Lá thuôn, thon hẹp hai đầu, tù ở chóp, nhọn và men theo cuống ở gốc, có mép lượn sóng rõ, dài. Hoa trắng, thành xim ở ngọn dạng tán, dày đặc. Quả gồm hai đại, dài 19-20mm, rộng 8-10mm; thuôn, thon hẹp và tù ở hai đầu, màu xám; hạt 2. Hoa và quả tháng 10.

Bộ phận dùng: Quả, lá, vỏ thân - Fructus, Folium et Cortex Kopsiae Pitardii.

Nơi sống và thu hái: Loài phân bố ở Nam Trung Quốc (Vân Nam), trong rừng ở độ cao 500- 800m; cũng gặp ở vùng núi thấp thuộc Nam bộ Việt Nam; chỉ gặp ở Ðồng Nai và Bà Rịa (núi Dinh). Cũng được trồng ở Thảo cầm viên thành phố Hồ Chí Minh.

Tính vị, tác dụng: Vị đắng, cay, tính ấm, có độc; quả và lá có tác dụng thanh nhiệt tiêu viêm, chỉ thống; vỏ thân có tác dụng tiêu thũng.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Nhựa mủ rất nhiều có những tính chất tẩy xổ (theo A. Pételot).
Ở Vân Nam (Trung Quốc), quả và lá dùng chữa viêm hầu họng, sưng amygdal, phong thấp đau xương, tứ chi tê mỏi. Vỏ cây dùng trị thuỳ thũng.